Anattalakkhaṇa sutta: Mowa o cechach braku istoty

Pewnego razu Błogosławiony przebywał niedaleko miasta Bārāṇasi, w Isipatanie, w parku jeleni. Tam Błogosławiony zwrócił się do grupy pięciu mnichów:

„Mnisi”.

„Bhadante”, mnisi ci posłyszeli Błogosławionego. Oto co Błogosławiony powiedział:

„W ciele, mnisi, brak jest istoty. Doprawdy, mnisi, gdyby ciało było istotą, nie prowadziłoby ono do udręki, i można byłoby powiedzieć o nim: »Niech me ciało takie będzie, niech me ciało takie nie będzie«. Ponieważ jednak, mnisi, w ciele brak jest istoty, dlatego prowadzi ono do udręki, i nie można powiedzieć o nim: »Niech me ciało takie będzie, niech me ciało takie nie będzie«.

W odczuciu brak jest istoty. Doprawdy, mnisi, gdyby odczucie było istotą, nie prowadziłoby ono do udręki, i można byłoby powiedzieć o nim: »Niech me odczucie takie będzie, niech me odczucie takie nie będzie«. Ponieważ jednak, mnisi, w odczuciu brak jest istoty, dlatego prowadzi ono do udręki, i nie można powiedzieć o nim: »Niech me odczucie takie będzie, niech me odczucie takie nie będzie«.

W rozpoznaniu brak jest istoty. (…).

W wytworzeniu umysłowym brak jest istoty. Doprawdy, mnisi, gdyby wytworzenie umysłowe było istotą, nie prowadziłoby ono do udręki, i można byłoby powiedzieć o nim: »Niech me wytworzenie umysłowe takie będzie, niech me wytworzenie umysłowe takie nie będzie«. Ponieważ jednak, mnisi, w wytworzeniu umysłowym brak jest istoty, dlatego prowadzi ono do udręki, i nie można powiedzieć o nim: »Niech me wytworzenie umysłowe takie będzie, niech me wytworzenie umysłowe takie nie będzie«.

W świadomości brak jest istoty. Doprawdy, mnisi, gdyby świadomość była istotą, nie prowadziłaby ona do udręki, i można byłoby powiedzieć o niej: »Niech ma świadomość taka będzie, niech ma świadomość taka nie będzie«. Ponieważ jednak, mnisi, w świadomości brak jest istoty, dlatego prowadzi ona do udręki, i nie można powiedzieć o niej: »Niech ma świadomość taka będzie, niech ma świadomość taka nie będzie«.

Jak mniemacie, mnisi, czy ciało jest trwałe czy nietrwałe?”.

„Nietrwałe, Bhante”.

„A to, co jest nietrwałe, czy jest krzywdzące czy zadowalające?”.

„Krzywdzące, Bhante”.

„A to, co jest nietrwałe, krzywdzące, o zmiennej naturze, czy trafnie jest postrzegać w ten sposób: »To jest moje, tym jestem, to jest moje ‘ja’?«”.

“Z pewnością nie, Bhante”.

„Czy odczucie (…)

rozpoznanie (…)

wytworzenie umysłowe (…).

Czy świadomość jest trwała czy nietrwała?”.

„Nietrwała, Bhante”.

„A to, co jest nietrwałe, czy jest krzywdzące czy zadowalające?”.

„Krzywdzące, Bhante”.

„A to, co jest nietrwałe, krzywdzące, o zmiennej naturze, czy trafnie jest postrzegać w ten sposób: »To jest moje, tym jestem, to jest moje ‘ja’?«”.

“Z pewnością nie, Bhante”.

„Dlatego też, mnisi, wszelką formę materialną – przeszłą, przyszłą, teraźniejszą, czy to wewnątrz, czy na zewnątrz, czy to zwyczajną, czy subtelną, czy to niską, czy doskonałą, bliską, czy daleką – powinno się dostrzegać zgodnie z rzeczywistością, z odpowiednią mądrością: »To nie moje, tym nie jestem, to nie jest moje ‘ja’«.

wszelkie odczucie – przeszłe, przyszłe, teraźniejsze, czy to wewnątrz, czy na zewnątrz, (…) bliskie, czy dalekie – powinno się dostrzegać zgodnie z rzeczywistością, z odpowiednią mądrością: »To nie moje, tym nie jestem, to nie jest moje ‘ja’«.

Wszelkie rozpoznanie (...).

Wszelkie wytworzenie umysłowe – przeszłe, przyszłe, teraźniejsze, czy to wewnątrz, czy na zewnątrz, (…) bliskie, czy dalekie – powinno się dostrzegać zgodnie z rzeczywistością, z odpowiednią mądrością: »To nie moje, tym nie jestem, to nie jest moje ‘ja’«.

Wszelką świadomość – przeszłą, przyszłą, teraźniejszą, czy to wewnątrz, czy na zewnątrz, czy to zwyczajną, czy subtelną, czy to niską, czy doskonałą, bliską, czy daleką – powinno się dostrzegać zgodnie z rzeczywistością, z odpowiednią mądrością: »To nie moje, tym nie jestem, to nie jest moje ‘ja’«.

Dostrzegając w ten sposób, o mnisi, pouczony człowiek, uczeń Szlachetnych, nie przywiązuje się do formy materialnej ciała, nie przywiązuje się do odczuć, nie przywiązuje się do rozpoznań, nie przywiązuje się do wytworzeń umysłowych, nie przywiązuje się do świadomości. Nieprzywiązany wyczerpuje żądzę, z wyczerpaniem żądzy zostaje wyzwolony, z wyzwoleniem ma poznanie wyzwolenia.

Pojmuje, że: »Odradzanie zostało zakończone, święte życie zostało dopełnione, to, co należało zrobić, zostało zrobione, nie będzie kolejnego stawania się«.

To właśnie powiedział Błogosławiony. Uradowani mnisi z grupy pięciu, rozkoszowali się słowami Błogosławionego. W trakcie gdy to wyjaśnienie zostało powiedziane, umysły mnichów, z grupy pięciu, zostały wyzwolone ze skażeń przez brak lgnięcia.

Siódma.